We wtorek, 17 czerwca 2025 r., w Wągrowcu odbyło się niezwykłe wydarzenie poświęcone dziedzictwu cystersów – jedna z imprez organizowanych w ramach polskiej prezydencji w Radzie UE oraz projektu „Cisterscapes – Cistercian landscapes connecting Europe”. Pod hasłem „Dziedzictwo cysterskie jako droga ku przyszłości Europy” oraz pod patronatem ministra ds. europejskich zgromadziliśmy przedstawicieli samorządów lokalnych, instytucji kulturalnych, naukowców oraz miłośników historii, aby świętować przyznanie prestiżowego znaku dziedzictwa kulturowego UE kompleksowi klasztornemu Łekno/Wągrowiec.

Uroczyste odsłonięcie tablic informacyjnych

W ramach uroczystości odsłonięto dwie tablice informacyjne, które informują o przyznaniu znaku europejskiego dziedzictwa kulturowego kompleksowi klasztornemu Łekno/Wągrowiec. Tablica przy ulicy Cysterskiej, obok urzędu gminy w Wągrowcu, została odsłonięta przez sołtyskę gminy Wągrowiec, dr Małgorzatą Chmielarz, wraz z Alexandrą Baier, koordynatorką programu „Znak Dziedzictwa Kulturowego Europy” z powiatu Bamberg. Drugą tablicę, umieszczoną w budynku Muzeum Regionalnego przy ulicy Opackiej, odsłonili burmistrz miasta Wągrowiec Alicja Trytt oraz starosta wągrowiecki Tomasz Kranc.

Wykłady i dyskusja panelowa

W sali wykładowej muzeum odbyły się prezentacje poświęcone dziedzictwu kulturowemu:
– dr Iwona Liżewska oraz architekt Tomasz Błyskosz z Narodowego Instytutu Dziedzictwa Kulturowego:
„DoM – Dziedzictwo kulturowe tuż obok mnie. O zarządzaniu dziedzictwem kulturowym w gminach”.

– Marcin Moeglich, historyk z Muzeum Regionalnego w Wągrowcu:
„Stanowisko archeologiczne Ł3 Klasztorek w Łeknie/Tarnowie Pałuckim – co dalej?”

Po zakończeniu części wykładowej i dyskusji odbyła się wycieczka, podczas której uczestnicy mogli z bliska zapoznać się z dziedzictwem cystersów: zwiedzanie dawnego klasztoru cystersów w Wągrowcu, kościoła św. Mikołaja w Tarnowie Pałuckim oraz stanowiska archeologicznego Ł3 „Klasztorek”. Zwieńczeniem wydarzenia była degustacja regionalnych produktów w Centrum Edukacji Ekologicznej w Bracholinie oraz spacer przyrodniczy po ścieżce edukacyjnej „Bracholińska Ostoja”.

Dlaczego to dziedzictwo jest ważne?

Znak Europejskiego Dziedzictwa Kulturowego przyznawany jest miejscom i zabytkom, które wywarły znaczący wpływ na kulturę i historię Europy. Cystersi, zakładając w połowie XII wieku klasztor w Łeknie, a później w Wągrowcu, stworzyli sieć kontaktów transgranicznych i opracowali nowatorskie techniki w dziedzinie uprawy roli, hodowli bydła oraz budownictwa. Do dziś w krajobrazie regionu zachowało się wiele ich dzieł: poldery, systemy odwadniające, obszary leśne, rozwiązania w zakresie zagospodarowania przestrzennego itp., które świadczą o średniowiecznym sposobie gospodarowania zakonu mnichów-rolników.

Poprzez udział w międzynarodowym projekcie „Cisterscapes – krajobrazy cysterskie łączące Europę” gmina i miasto Wągrowiec zaangażowały się w ochronę i promowanie tego dziedzictwa.

Wydarzenie odbyło się pod patronatem ministra ds. europejskich podczas polskiej prezydencji w Radzie UE w 2025 roku, a także wojewody wielkopolskiego, Archiwum Państwowego w Poznaniu, starosty wągrowieckiego oraz Narodowego Instytutu Dziedzictwa Kulturowego.